Bu bölümde; tetik parmak, De Quervain tenosinoviti, çekiç parmak (mallet finger) ve tendon kesilerinin cerrahi ve cerrahi dışı tedavilerini bir arada bulacaksınız.

Hangi durumları kapsıyor?

Tetik parmak

Parmağı büken tendonun inflame olup şişmesi ve bu nedenle tendonun kılıfındaki dar bir noktada takılmasıdır. Parmakta ağrı, takılma, kilitlenme, ağrılı bir ‘çıt’ hissi ve özellikle sabahları belirginleşen tutukluk görülür.

De Quervain tenosinoviti

El bileğinin başparmak tarafındaki tendonların kılıfının iltihaplanmasıdır. Başparmağı kullanırken, ağırlık kaldırırken, hatta giyinip soyunmak gibi basit aktivitelerde dahi artan bilek ağrısıyla kendini gösterir; yeni doğum yapmış annelerde sık görülür.

Çekiç parmak (mallet finger)

Parmak ucunu kaldıran tendonun, çoğunlukla topun parmak ucuna çarpması sonrası kopmasıdır. Parmak ucu düşük kalır ve hasta parmağının ucunu aktif olarak düzeltemez.

Tendon kesileri

Kesici yaralanmalar sonrası elde ve parmaklardaki tendonların kesilmesidir; parmağın bükülme ya da düzelme hareketini kaybettirir ve cerrahi onarım gerektirir. Bazen herhangi bir kesi olmadan da tendonlar kopabilir. Onarılamayan kayıplarda, çalışan bir tendonun görevi başka bir tendona aktarılabilir (tendon transferi).

Değerlendirme zamanı

Ne zaman vakit kaybetmeden başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlar zaman kaybetmeden değerlendirme gerektirir:

Kesici bir yaralanma sonrası parmağı bükememe veya düzeltememe (tendon kesisinin işareti olabilir)
Parmak ucunun düşük kalması ve aktif olarak düzeltilememesi
Bükülen ama açılamayan, kilitli kalan parmak
Tendon üzerindeki açık yara
Giderek artan ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı

Bu belirtiler tendon yaralanmasına işaret edebilir; erken değerlendirme, kalıcı hareket kısıtlılığının önüne geçmek için önemlidir.

Tanı

Tanı büyük ölçüde muayene ile konur; parmağın hareketi, takılma, hassasiyet ve tendonun bütünlüğü değerlendirilir. De Quervain gibi bazı durumlarda özel muayene testleri kullanılır. Tendon kesilerinde ve şüpheli olgularda ise ultrason veya MR ile tendonun durumu ayrıntılı olarak incelenebilir.

Tedavi

Tedavi; sorunun türüne, ne kadar süredir var olduğuna ve parmak hareketindeki kısıtlılığın derecesine göre kişiye özel planlanır.

Tendon sorunlarında iki nokta belirleyicidir: Kesilen bir tendon kendiliğinden iyileşmez ve zamanla geriye kaçarak onarımı zorlaştırır; bu nedenle tendon kesileri erken cerrahi onarım gerektirir. Atel ile tedavi edilen çekiç parmak gibi durumlarda ise atelin kesintisiz kullanılması iyileşmenin anahtarıdır; ara verilmesi süreci baştan başlatabilir.

Cerrahi dışı tedavi. Tetik parmak ve De Quervain’de istirahat, atel, aktivite düzenlemesi ve uygun vakalarda kortizon enjeksiyonu çoğu zaman etkilidir. Çekiç parmakta ise parmak ucunu düz tutan atelin birkaç hafta boyunca kesintisiz kullanılması temel tedavidir.

Cerrahi tedavi. Cerrahi dışı yöntemlere yanıt vermeyen tetik parmak ve De Quervain’de, tendonu sıkıştıran kılıf gevşetilir. Tendon kesilerinde uçlar mikrocerrahi tekniklerle onarılır; kaybın onarılamadığı durumlarda tendon grefti veya transferi uygulanır. Çekiç parmakta, kopan kemik parçası büyükse veya eklem uyumu bozulmuşsa cerrahi gerekebilir.

Rehabilitasyon. Tendon onarımı sonrası el terapisi özellikle önemlidir. Kontrollü hareket programı, tendonun yapışmasını (adezyon) önleyerek hareketin geri kazanılmasını sağlar.

İyileşme süreci

İyileşme, sorunun türüne göre birkaç haftadan birkaç aya kadar değişir. Enjeksiyon veya gevşetme sonrası takılma ve ağrı genellikle kısa sürede geriler. Tendon onarımlarında ise iyileşme daha uzundur ve el terapisiyle desteklenen kademeli bir programla ilerler. Erken ve doğru yönetilen olgularda parmak hareketleri büyük ölçüde geri kazanılır.

Konuyu derinleştirin