Bu bölümde; çocuklarda görülen başlıca doğumsal el farklılıklarından polidaktili (fazla parmak), sindaktili (yapışık parmak), konjenital tetik parmak, yarık el (cleft hand) ve başparmak hipoplazisi ile bunların değerlendirme ve tedavisini bulacaksınız.
Hangi durumları kapsıyor?
Polidaktili (fazla parmak)
Elde ya da başparmakta fazladan bir parmağın bulunmasıdır; çocuklarda en sık görülen doğumsal el farklılıklarından biridir. Küçük bir cilt uzantısı biçiminde olabileceği gibi, tam gelişmiş bir parmak şeklinde de olabilir.
Sindaktili (yapışık parmak)
İki ya da daha fazla parmağın birbirine yapışık olmasıdır. Yapışıklık yalnızca deriyi kapsayabileceği gibi (basit), kemik ve tırnakları da içerebilir (kompleks).
Konjenital (doğumsal) tetik parmak
Bebeğin çoğunlukla başparmağının bükülü kalıp düzelememesidir; tendon üzerindeki bir düğümlenme parmağın açılmasını engeller. Bir kısmı ilk yıllarda kendiliğinden düzelebilir; düzelmeyen durumlarda basit bir gevşetme ameliyatı ile tedavi edilir.
Yarık el (cleft hand)
Elin ortasında, parmakların eksik olduğu V biçiminde bir açıklıktır. Elin hem görünümünü hem de işlevini etkiler.
Başparmak hipoplazisi (gelişim eksikliği)
Başparmağın olması gerekenden küçük, az gelişmiş ya da bazen hiç gelişmemiş olmasıdır. Başparmak kavramanın temeli olduğu için duruma göre mevcut başparmağa yönelik işlemler veya işaret parmağından yeni bir başparmak oluşturulması (pollisizasyon) gibi yöntemlerle tedavi edilir.
Değerlendirme zamanı
Ne zaman değerlendirme yaptırmalısınız?
Doğumsal el farklılıkları çoğunlukla doğumda ya da bebeklik döneminde fark edilir. Fark edildiğinde bir el cerrahisi uzmanına başvurmak önemlidir; çünkü:
- Bazı farklılıklar elin ileride nasıl gelişeceğini etkileyebilir
- Cerrahi gerekiyorsa, en uygun zamanlama çoğu zaman bebeklik ya da erken çocukluk dönemidir
- Erken değerlendirme, aileyi bilgilendirip süreci baştan doğru planlamayı sağlar
- Birçok el anomalisi başka sistemlerde de anomalilerle birlikte seyredebildiğinden, uygun pediatrik değerlendirmeye yönlendirme kimi zaman hayat kurtarıcı olabilir
Bu nedenle bebeğinizde fark ettiğiniz bir el farklılığında, panik yapmadan ama vakit kaybetmeden bir değerlendirme planlamak en doğrusudur.
Tanı
Değerlendirme, çocuğun elinin dikkatli muayenesi ile başlar; parmakların sayısı, yapısı ve hareketleri incelenir. Yapışıklığın ya da fazla parmağın kemik ve eklemleri ne ölçüde içerdiğini görmek için röntgen kullanılabilir. Gerektiğinde, elin gelişimini bütünüyle değerlendirmek için ek incelemeler planlanır.
Tedavi
Tedavi; farklılığın türüne, elin işlevini ne kadar etkilediğine ve çocuğun gelişim dönemine göre planlanır. Öncelikli amaç, elin en iyi işlevi kazanmasını sağlamaktır.
Doğumsal el farklılıklarının çoğu, doğru zamanlama ile yapılan cerrahi sonrası başarıyla düzeltilebilir. Cerrahi zamanlaması çocuğa ve farklılığın türüne göre belirlenir; bazı durumlarda erken bebeklik tercih edilirken, bazılarında çocuğun biraz büyümesi beklenir. Cerrahi tedaviler bazen iki veya daha fazla aşamalı olarak da planlanabilir.
Cerrahi dışı yaklaşım. Bazı küçük farklılıklar (örneğin çok ince bir cilt uzantısı şeklindeki fazla parmak) yalnızca izlem gerektirebilir ya da basit bir işlemle giderilebilir. Elin işlevini etkilemeyen durumlarda, aile ile birlikte takip kararı verilebilir.
Cerrahi tedavi. Fazla parmağın alınması (polidaktili), yapışık parmakların birbirinden ayrılması (sindaktili) veya daha karmaşık başparmak ve el rekonstrüksiyonları cerrahi ile yapılır. İşlem, çocuğun elinin işlevini ve görünümünü en iyi biçimde kazanması hedeflenerek planlanır.
Rehabilitasyon ve takip. Ameliyat sonrası, elin gelişimini desteklemek ve sonucu korumak için düzenli takip ve gerektiğinde el terapisi önemlidir. Çocuk büyüdükçe elin gelişimi izlenir.
İyileşme süreci
Genellikle cerrahi sonrası, yapılan onarımı korumak için bir süre atel uygulanır. Gerekli görülen süre sonunda atel çıkarılır ve elin kullanımı teşvik edilir. Bazen ikincil cerrahiler gerekebilir.
Randevu Almak İster misiniz?
Çocuğunuzun elinde doğuştan bir farklılık fark ettiyseniz, değerlendirme ve doğru zamanlamanın planlanması için randevu oluşturabilirsiniz.
Online Randevu Al