Bu bölümde; karpal tünel, kübital tünel ve daha nadir görülen sinir sıkışmaları ile el ve koldaki sinir yaralanmalarının cerrahi ve cerrahi dışı tedavilerini bir arada bulacaksınız.

Hangi durumları kapsıyor?

Karpal tünel sendromu

El bileğinde median sinirin sıkışmasıdır. Baş, işaret ve orta parmakta uyuşma ve karıncalanma, özellikle geceleri artan yakınmalar tipiktir; en sık görülen sinir sıkışmasıdır. Hastalar ele ve dirseğe doğru yayılan ağrı da tarifleyebilir.

Kübital tünel sendromu

Dirseğin iç kısmında ulnar sinirin sıkışmasıdır. Yüzük ve serçe parmakta uyuşma, his kaybı, dirseği bükünce artan yakınmalar ve zamanla el kavrama gücünde azalma görülür. Hastalar ince motor beceri gerektiren işlerde zorlandıklarını belirtir.

Daha nadir sinir sıkışmaları

Pronator ve radial tünel sendromları, önkol düzeyinde median ve radial sinirin daha az görülen sıkışmalarıdır; genellikle önkolda ağrı ve güçsüzlük ile kendini gösterir.

Sinir kesileri ve yaralanmaları

Cam, bıçak veya benzer kesici yaralanmalar sonrası sinirin kısmen ya da tamamen kesilmesidir. İlgili bölgede his kaybı ve hareket kaybına yol açar; mikrocerrahi onarım gerektirir.

Değerlendirme zamanı

Ne zaman vakit kaybetmeden başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlar zaman kaybetmeden değerlendirme gerektirir:

Giderek artan veya sürekli hale gelen uyuşma (aralıklı uyuşmanın kalıcılaşması, sıkışmanın ilerlediğine işaret edebilir)
Geceleri sık sık uyanıp elleri sallama ihtiyacı
El veya parmaklarda güç kaybı; düğme ilikleme, kapak açma gibi ince işlerde zorlanma
Başparmak veya el kaslarında incelme ya da erime
Kesici bir yaralanma sonrası parmakta his kaybı veya parmağı oynatamama
Yaralanma sonrası ani gelişen his ve hareket kaybı

Bu belirtiler, sinirin ilerleyen biçimde zarar gördüğünü gösterebilir; erken değerlendirme kalıcı kayıpların önüne geçmek için önemlidir.

Tanı

Tanı öncelikle yakınmaların dağılımı ve muayene ile konur; hangi sinirin, nerede ve ne düzeyde etkilendiği belirlenir. Sinirin nerede ve ne kadar sıkıştığını nesnel olarak göstermek için EMG (sinir ileti çalışması) yapılır. Gerektiğinde ultrason veya MR ile sinir ve çevre dokular değerlendirilir. Sinir kesilerinde ise değerlendirme, yaralanmanın yeri ve derinliğine göre muayene ile yapılır.

Tedavi

Tedavi; sıkışmanın derecesine, ne kadar süredir var olduğuna ve kas gücü ile his kaybının düzeyine göre kişiye özel planlanır.

Sinir sorunlarında zamanlama belirleyicidir. Uzun süre ihmal edilen bir sıkışma, kaslarda geri dönüşü olmayan erimeye yol açabilir; kesilen bir sinirin ise onarım için sınırlı bir zaman penceresi vardır. Bu nedenle ‘geçer’ beklentisiyle vakit kaybetmek, kalıcı güç ve his kaybına neden olabilir.

Cerrahi dışı tedavi. Erken ve hafif sıkışmalarda gece ateli, aktivite düzenlemesi ve uygun vakalarda kortizon enjeksiyonu, yakınmaları geriletip ameliyat ihtiyacını ortadan kaldırabilir. Süreç düzenli kontrollerle izlenir.

Cerrahi tedavi. İlerlemiş ya da cerrahi dışı yöntemlere yanıt vermeyen sıkışmalarda, siniri rahatlatan gevşetme (dekompresyon) ameliyatı yapılır; kübital tünelde gerektiğinde sinir öne alınır (transpozisyon). Sinir kesilerinde ise mikrocerrahi ile sinir uçları birleştirilir, aradaki boşluk büyükse sinir grefti kullanılır.

Rehabilitasyon. Sinir iyileşmesi yavaştır ve düzenli takip ile desteklenmelidir. El terapisi, his ve gücün geri kazanılmasında önemli rol oynar.

İyileşme süreci

Sinir dekompresyon ameliyatı sonrası karıncalanma, yanma ve gece uyanmaları gibi yakınmalar çoğunlukla hızla düzelir. His ve güç kayıpları ise sinir kendini yeniden onardıkça (rejenere ettikçe) zamanla toparlanır.

Erken tanınan ve zamanında tedavi edilen olgularda sonuçlar genellikle iyidir. İhmal edilen ileri olgularda ise iyileşme kısmi kalabilir; bu nedenle erken değerlendirme büyük önem taşır.

Konuyu derinleştirin